Arkadia w Panu Tadeuszu

Kolejnym z twórców, który wykorzystywał arkadyjską wizję piękna i dobrobytu jest Adam Mickiewicz. Na kartach Pana Tadeusza wyraził ogrom swej tęsknoty ale także pokazał piękno i arkadyjską naturę Litwy, a dokładniej jej zakątka – Soplicowa. Jak wiadomo „Pan Tadeusz” wydany został w 1834 roku w Paryżu, gdzie Adam Mickiewicz przebywał na emigracji. Oddalony od ojczyzny poeta, by zapomnieć choć na chwilę o trudach życia na obczyźnie, stworzył idealny obraz Litwy, która w jego mniemaniu jawi się jako arkadia, na zawsze utracona kraina beztroski, harmonijnego życia i zespolenia z naturą. Świadom tego, że nie będzie mu dane powrócić do ojczyzny wykreował Soplicowo na mityczną krainę szczęśliwości. Zrobił to, aby pokrzepić serca emigracyjnych tułaczy, pozbawionych tak jak on życia w ojczyźnie. Jego dzieło miało „przenosić (… )duszę utęsknioną” do „ kraju lat dziecinnych”. To właśnie Litwa lat młodzieńczych staje się dla poety i jego współwygnańców jedyną duchową ostoją w czasie życia na obczyźnie. Ukazany w epopei kraj dzieciństwa został wykreowany na baśniową krainę przychylną człowiekowi. Mickiewicz składa hołd litewskiej ziemi z niezwykłą plastycznością , słowem malując niezapomniany pejzaż. Poeta wprowadza opisy przyrody, które w swoisty i niepowtarzalny sposób oddają piękno i baśniowy charakter Soplicowa. Z finezją i niespotykaną dokładnością ukazuje każdy szczegół, aby w pełni oddać klimat tamtejszych krajobrazów. Mamy tutaj gaj, w którym przechadzają się bohaterowie na kształt „elizejskich cieni”, zbierając grzyby, jest matecznik, nieprzebyte ostępy leśne i trzęsawiska; jest zegar wygrywający melodię „Mazurka Dąbrowskiego” i stary zegar na zamku, nakręcany przez Gerwazego.W dworku , który jawi się jako ostoja polskości , porządek i przestrzeganie tradycji dawało mieszkańcom poczucie bezpieczeństwa. Świadczą o tym wspaniałe uczty ukazujące obraz szlacheckich obyczajów, dbałość o gości i szacunek im okazywany. Jednakże nie tylko przyroda i piękny krajobraz w mniemaniu Mickiewicza składały się na mistyczną piękność Soplicowa. Poeta ukazał też barwne osobowości, wnikliwie przez siebie scharakteryzowane. Zostali tu opisani nie tylko przedstawiciele zamożnej szlachty, ale i szlachty zubożałej, zamieszkującej zaścianek. Poeta, będąc realistą stara się przedstawić ich obiektywnie i sprawiedliwie, jednakże nostalgia za krajem dzieciństwa oraz świadomość, że świat , o którym pisze, już odchodzi w przeszłość. Nie ukrywa także wad ale stara się ich nie wyolbrzymiać, traktując je z pobłażaniem. Kreując bohaterów w taki sposób, wzbudza w czytelniku przekonanie o ich wyjątkowości oraz wyobrażenie, że w przedstawionym świecie nie było ludzi bezwartościowych, czy złych. Bywali wprawdzie ludzie kłótliwi, zapalczywi, jednak tkwiły w nich także wielkie cnoty, które górowały nad wadami. Mickiewicz w przedstawionych Polakach stara się zawsze dostrzec coś dobrego. Podsumowuјąc Adam Mickiewicz w „Panu Tadeuszu” dokonał czegoś niezwykłego – za sprawą wielu zabiegów literackich – ocalił przeszłość od zapomniena, a zarazem ustanawił swego rodzaјu continuum pomiędzy czasem przeszłym a teraźnieјszością. Dzięki niemu praktycznie każdy z nas ma w wyobraźni swóј własny obraz XIX wiecznych arkadyјskich kraјobrazów Rzeczpospoliteј oraz obyczaјów wówczas panuјących w naszym kraјu.

Dodaj komentarz

Wymagane pola są oznaczone *.